Takeaway yemekte KDV: sıcak, soğuk ve içeride
Aynı sandviç %0 KDV’li de olabilir, %20 KDV’li de. Bu; sıcak olup olmadığına, müşterinin onu senin mekânında yiyip yemediğine ve nasıl sattığına bağlıdır. HMRC kuralları VAT Notice 709/1 belgesinde anlatır (son güncelleme 8 Haziran 2026). Bu rehber kuralları bir restoran, kafe ya da takeaway için tek tek ele alır; her noktayı kendin kontrol edebilmen için bölüm numaralarını da verir.
Kısaca
- Mekânında yenen: %20, sıcak ya da soğuk (709/1, bölüm 3.1).
- Sıcak takeaway yemek ve sıcak takeaway içecek: %20 (bölüm 4.1).
- Soğuk takeaway yemek: %0; ancak cips, şekerleme ve şişe su dahil bazı içecekler gibi her zaman %20 olan türlerden biriyse %20 (bölüm 4.1). Alkollü içecekler her zaman %20’dir.
İçeride mi, paket mi
Yiyecek ve içeceği mekânında tüketilmek üzere satıyorsan, sıcak ya da soğuk olmasına bakılmaksızın standart oran uygulanır (bölüm 3.1).
“Mekân” yalnızca kendi salonun değildir (bölüm 3.2). Kullandığın alanları ve müşterilerinin yemek yemesi için ayrılmış her alanı kapsar; başka yemek işletmeleriyle paylaştığın bir yemek alanındaki masa ve sandalyeler de buna dahildir. Alışveriş merkezindeki banklar gibi genel halka açık oturma yerlerini kapsamaz.
Pratikte bu, sandviç, salata ya da kek gibi soğuk bir ürünün müşteri oturup yediğinde %20, alıp götürdüğünde %0 olabileceği anlamına gelir. Personelin kasaya girerken hangisi olduğunu bilmelidir; yani “içeride mi, paket mi?” sorusu bir servis sorusu olduğu kadar KDV sorusudur da.
Takeaway yemek ne zaman sıcak sayılır
Takeaway yemek, müşteriye verildiği anda sıcaksa, yani çevresindeki havadan daha sıcaksa ve beş testten herhangi birini karşılıyorsa standart orandadır (bölüm 4.2 ve 4.3):
- Sıcak yenebilsin diye ısıtılmış. Müşteri sıcak yesin diye pişirilmiş, yeniden ısıtılmış ya da sıcak tutulmuş; kebap ya da bir porsiyon patates kızartması gibi.
- Sipariş üzerine ısıtılmış. Müşteri istediği için ısıtılmış; kızarmış (tost) sandviç gibi.
- Sıcak tutulmuş. Piştikten sonra sıcak tutan ya da soğumayı yavaşlatan bir yerde bekletilmiş; ısıtmalı dolap ya da ısı lambası gibi.
- Sıcak yemek ambalajı. Isıyı içinde tutan ambalajda ya da özellikle sıcak yemek için tasarlanmış ambalajda verilmiş.
- Sıcak diye satılmış. Sıcak olduğunu söyleyen bir biçimde ilan edilmiş ya da pazarlanmış. Bir şeyi “taze pişmiş” diye tanıtmak tek başına bu anlama gelmez.
Testler yemeğin gerçekte nasıl ısıtıldığına, tutulduğuna, paketlendiğine ve satıldığına bakar; onu nasıl tanıttığın da testlerden biridir. Rafta oda sıcaklığına kadar soğumuş ve kâğıt poşette satılan bir börek (pasty) sıfır oranlı olabilir. Aynı börek ısı lambası altında tutulduysa ya da sıcak diye tanıtıldıysa standart oranlı olabilir. Belgenin 4. bölümü bunun gibi örnekleri tek tek ele alır.
Menüler ve karışık siparişler
Tek bir toplam fiyat hem standart oranlı hem sıfır oranlı ürünleri kapsıyorsa, KDV’yi hesaplamak için fiyatı aralarında bölmen gerekir. HMRC bunu maliyete ya da piyasa değerine göre yapmana izin verir (bölüm 4.7). Verdiği örnek burger, patates kızartması ve milkshake’tir. Açıklayabileceğin bir yöntem seç ve onu tutarlı biçimde kullan. Takeaway KDV hesaplayıcımız bir menüyü satış fiyatlarına göre böler ve tek bir ürünün oranını kontrol eder.
Bu, içinde soğuk bir malzeme olan tek bir sıcak üründen farklıdır; örneğin içinde soğuk salata olan sıcak dolgulu bir sandviç. Bu tek bir satıştır ve ürünün tamamı standart orandadır (bölüm 4.6).
Teslimat
HMRC’nin belgesi, pişmiş ve yemeye hazır yemek teslimatını catering’in açık bir örneği olarak verir (bölüm 2.1); catering de standart oranlıdır. Teslim ettiğin bir köri standart oranlıdır. Soğuk yemekte durum daha az nettir: aynı bölüm, soğuk takeaway yemeğin perakende satışının catering olmadığını söyler; bir etkinlik için yemek sağlama sözleşmesi ise satışın tamamını standart oranlı yapar (bölüm 2.2). Hatırı sayılır miktarda soğuk yemek teslim ediyorsan hangi tarafta kaldığını muhasebecine sor.
Kasanın doğru yapması gerekenler
- Her üründe doğru oran. Sıcak yemek, sıcak içecek, soğuk yemek, alkolsüz içecek ve alkol aynı oranda değildir. Belge açıkken menüyü bir kez ürün ürün gözden geçir.
- Satış anında içeride mi, paket mi, oranı buna göre değişen her ürün için.
- Günlük rakamlarda orana göre ayrılmış KDV. Making Tax Digital for VAT, her satışta uygulanan oranın ve orana göre ayrılmış satışlarının dijital kaydını tutmanı ister (VAT Notice 700/22, bölüm 3.3.2). Making Tax Digital rehberimize bak.
- Yeniden kurman gerekmeyen bir kayıt. HMRC bir rakama nasıl ulaştığını sorarsa, o günün Z-raporu bunu göstermelidir.
Yumee POS’ta nasıl çalışır
Yumee POS’ta KDV oranı menündeki her ürüne ayrı ayrı girilir ve Z-raporu KDV’yi orana göre ayırır. Z-raporları verildiğinde numaralanır ve kilitlenir, PDF olarak indirilir; muhasebecin rakamları Xero, QuickBooks, Sage ya da FreeAgent için indirebilir. Oran siparişin türüne değil ürüne aittir. Aynı ürünü içeride ve pakette farklı oranlarla satıyorsan, her oran için bir tane olmak üzere iki ürün olarak kurulur ve personelin kasada doğru olanı seçer.
KDV beyannamesini vermek sende ya da muhasebecinde kalır.
Kaynaklar
- HMRC, Catering, takeaway food (VAT Notice 709/1), son güncelleme 8 Haziran 2026: bölüm 2.1–2.2, 3.1–3.2, 4.1–4.3, 4.6–4.7.
- HMRC, Food products (VAT Notice 701/14): hangi yiyecek ve içeceklerin her zaman standart oranlı olduğu.
- HMRC, Making Tax Digital for VAT (VAT Notice 700/22): bölüm 3.3.2.
Bu rehber genel bilgidir, vergi danışmanlığı değildir. Belirli bir ürün ya da satış biçimi için belgeye bak ya da HMRC’ye veya muhasebecine sor.